Başarısız ve İşlevsiz ilişkilerin ortak noktası

G enel olarak mutluluğunuz için yaşamınızdaki ilişkilerinizin kalitesinden daha önemli çok az şey vardır. Öte yandan, yaşamınız süresince inşa ettiğiniz ve emek verdiğiniz ilişkileriniz arasından çok azı sizin açınızdan değerli biri için öne çıkacaktır.

Nitekim partneriniz sizi yalnızca çok az kişinin bilebileceği şekillerde tanımaya başlar. Sizinle en büyük başarılarınızı, en derin krizlerinizi ve bunlar arasındaki her sıradan şeyi paylaşır. Tüm eksiklikleriniz ve kusurlarınızla beraber, sizin en iyi ve en kötü hallerinizi görmüştür ve yine de sizi olduğunuz gibi sevmeyi ve kabul etmeyi seçmektedir.

On yıllardır hizmet veren bir psikolog olarak, yıllarımı insanların acısını çalışmaya adadım. Binlerce bağımsız araştırma acı çekmenin sıklıkla psikolojik esneklik adı verilen bir şeyin sonucu olduğunu açıklığa kavuşturmaktadır.

Psikolojik açıdan esnek olmadığınızda, korkulara, endişelere ve kendinize dair şüphelere kapılır ve ardından ilk iş bu düşünce ve duygulara sahip olduğunuz için kendinizi yargılarsınız. Sizin için faydalı olanı yaşamak varken, sağlığınıza ve iyi oluşunuza muhtelif şekillerde zarar vermenize yol açacak duygu, düşünce ve anlık dürtülere takılırsınız. Dahası, hayat yanı başınızda akarken, otomatik pilotta yaşarsınız.

Psikolojik açıdan esnek olmamak kişisel felaket reçetesidir ve bu nedenle kaygıdan depresyona, hatta bağımlığa kadar birçok zihinsel bozukluğa hem sebep olur hem de bu bozuklukları kolaylaştırır. Ne yazık ki zararı ise burada bitmekle kalmıyor. Yeni, geniş ölçekli ve başarılı bir meta-analiz (istatistiksel olarak birçok çalışmayı özetleyen bir çalışma türü) çalışmasında Rochester Üniversitesi’nden psikologlar Daks ve Rogge, psikolojik açıdan esnek olmama ve romantik ilişkiler arasındaki ilişkileri incelemişlerdir. Bir birey psikolojik açıdan esnek değilse, bunun o birey için önemli bir başkasıyla ilişkisini nasıl etkileyebileceğini değerlendirmişlerdir. Göründüğü kadarıyla sonuç olumsuz.

Psikolojik açıdan esnek olmayan bireyler yalnızca daha fazla huzursuzluk ve acı çekmekle kalmaz, ilişkilerinde de daha az doyum yaşarlar. Cinsel yaşamlarından daha az doyum alırlar ve partnerlerine daha az duygusal destek sunarlar. Haliyle partnerleri de bu ilişkiden pek doyum almazlar. Psikolojik açıdan esnek olmayan bireylerin yıkıcı ve istismar edici şekillerde davranması çok daha muhtemeldir. Bağırabilirler, aşağılayabilirler, itip kakabilirler, tokat atabilirler ve partnerlerini istismar edebilirler. Ve en nihayetinde, ilişkilerinde güvensiz hissetmeleri çok daha olasıdır ve partnerleriyle yakın bir bağ kurmaya çabalarlar.

Kısaca, psikolojik açıdan esnek olmamak sadece acıya ve kişinin kendi yaşamına yönelik ruhsal ıstıraba davetiye çıkarmaz, o kişi için önemli olan başkalarıyla ilişkilerini de zehirleyebilir. Birçok romantik ilişkinin başarısız olmasının nedeni partnerlerden birinin veya her ikisinin psikolojik açıdan esnek olmaması veya esnek olmamaya başlamasıdır. Partnerleriyle ve kendileriyle birlikte var olmak yerine, partnerlerinin duygusal dünyasına ve kendi derin ihtiyaçlarına dikkat kesilerek kendilerini savunurlar. Zor (ama gerekli) konuşmalara aktif bir şekilde katılmak yerine, bu konuşmalardan kaçınırlar veya bağırmaya, suçlamaya ve aşağılamaya başvururlar. İlişkileri için öncelikleri belirleme konusunda başarısız olurlar, ilişkiyi onarmak için zaman ayıramazlar ve karşılaştıkları gelişim fırsatlarını, engelleri ve zorlukları kullanamazlar.

Ancak bu şekilde olmak zorunda değil.

Psikolojik açıdan esnek olmamak doğuştan gelen bir yoksunluk değildir. Doğuştan sahip olduğunuz ya da olmadığınız bir şey değildir, yok eğer sahipseniz, talihsizsinizdir. Aksine, bu bozucu olabilecek bir davranış biçimidir. İnsanlar esneklik becerilerini uygulamayı öğrenebilirler, böylelikle mental açıdan daha güçlü, romantik ilişkilerinde daha çok doyum alan ve daha güvende hisseden bireyler olabilirler. Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) veya ilişkili yöntemlerden yararlanan esneklik becerilerinin çiftlere yönelik eğitimlerdeki etkililiğini inceleyen çalışmalar bulunmaktadır. Bu yeni meta-analiz çalışması bu çalışmayı çok daha önemli bir noktaya taşıyacaktır.

Psikolojik esneklik bir beceri setidir. Bu becerileri iyi öğrenip uygularsanız, sadece daha mutlu olmak ve daha iyi uyum sağlamakla kalmaz, aynı zamanda ilişkinizi de güçlendirebilirsiniz.

ÇEVİREN: MUSTAFA SUBAŞI

YAZAR

Steven C Hayes

Steven C. Hayes

HAKKINDA

Steven C. Hayes, Ph.D., Nevada Reno Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde Nevada Vakfı Profesörüdür. 46 kitabı, 600’den fazla bilimsel makalesi vardır. ACT-Kabul ve Kararlılık Terapisi’ni geliştiren kişidir. Kendisine bizimle bu yazıyı paylaştığı için teşekkür ederim. Yazının orijinal haline, the-psychology-failing-relationships sitesinden, Steven Hayes hakkında daha fazla bilgiye ulaşmak için ise kendisinin websitesi ve sosyal medya hesaplarından ulaşabilirsiniz. stevenchayes.com & Steven-C-HayesStevenCHayes

YAYINLANMA TARİHİ

  7 Aralık 2020