Karanlık 3lü yetersiz ebeveynliği öngörür. Nasıl mı? İşte böyle.

  • Kişiliğin karanlık 3lüsü, psikopati, narsisizm ve Makyavelizm’den oluşur ve sosyal davranışlar üzerine yaygın etkileri olduğu gösterilmiştir.
  • Geçmişteki araştırmalar, Karanlık 3lü ve ebeveynlik stilleri arasındaki ilişkiyi araştırmamıştı.
  • Bu yeni araştırma, bahsedilen karanlık 3lü özelliklere sahip ebeveynlerin büyük ihtimalle ihmalkar, aşırı otoriter ve/veya ebeveyn olarak ilgisiz olduklarını ortaya çıkardı.

Evrimsel bir bakış açısıyla ilgili davranışsal alanlar söz konusu olduğunda, ebeveynlik hemen orada en tepeye yakındır. Ne de olsa, yavrularımızın hayatlarının ilk birkaç yılında ne kadar çaresiz oldukları göz önüne alındığında, insanlarda kesinlikle gerekli olan ebeveynlik, bir çocuğun hayatta kalma ve nihayetinde üreme yeteneği üzerinde doğrudan etkilere sahiptir. Evrimsel bir perspektiften – ve neredeyse tüm psikolojik perspektiflerden – ebeveynlik tamamıyla hassas ve kritiktir.

Son yıllarda, kişilik psikologları, narsisizm (kendine aşırı odaklanma), Makyavelizm (kendi çıkarları için başkalarını manipüle etme) ve psikopati (başkaları için çok az duyguya sahip olma) dahil olmak üzere kişiliğin “Karanlık Üçlü”sünün, intikam alma (Geher ve diğerleri, 2019), insanları hayatından çıkarma (Geher ve diğerleri, 2019), başkalarına yardım etmeyi reddetme (Ruel ve diğerleri, 2021) ve rastgele cinsel davranışlar (bkz. Schmitt ve diğerleri, 2017) gibi çok çeşitli zor sosyal davranışların habercisi olduğu savunmaktadırlar. Kısacası, Karanlık Üçlü eğilimleri gösteren insanlara dikkat etmeliyiz – her türlü soruna neden olabilirler.

“…Karanlık 3lü eğilimleri gösteren ebeveynler, yetkili olmayan ebeveynlik tarzlarının tümünü kullanıyor gibi görünüyor...”

Karanlık 3lünün Özellikleri ve Ebeveynlik Stilleri Arasındaki İlişki

Birkaç yıl önce araştırma ekibim New Paltz Evrimsel Psikoloji Laboratuvarı, Karanlık 3lü’nün özellikleri ile ebeveynlik davranışları arasındaki ilişkiyle ilgilenmeye başladı. Karanlık 3lü ile ilgili akademik literatürün yoğun bir incelemesinde, Karanlık 3lü’nün o zamana kadar ebeveynlik açısından incelenmediğini görmek ilgimizi çekti. Ebeveynliğin insan deneyimi için ne kadar merkezi olduğu göz önüne alındığında, bu konuyla ilgili bir çalışmanın aydınlatıcı olacağını düşündük.

Daha sonra 250’den fazla ebeveyne uyguladığımız bir anket tasarladık. Bu çalışmada, Karanlık 3lü’nün üç özelliğinin standart bir ölçüsünü ve bazı yeni çalışmalarla birlikte ebeveynlik stillerini parçalara ayıran Dianna Baumrind’in (1967) klasik çalışmasına dayanan ebeveynlik stillerine dokunan üç farklı ölçek uyguladık. Kategorileri aşağıda bulabilirsiniz:

1)Ebeveynleri otorite figürleri olarak vurgulayan ancak büyük ölçüde işbirlikçi ve şefkatli olan yetkili ebeveynlik

2)Sert ve otoriter olan otoriter ebeveynlik, çocukların duygularıyla ilgilenmez

3)Çocukların güçlü bir yapı geliştirmelerine yardımcı olmak için gerçekten sınırlar ve kurallara ihtiyaçları vardır, ancak bazı ebeveynler yeterli sınır ve kural koyamaz, bu kategori onlar içindir.

4)Çocuğun duygularının, ihtiyaçlarının ve endişelerinin gerçek anlamda ihmal edilmesiyle kendini gösteren ilgisiz ebeveynlik

Karanlık 3lü, yetersiz ebeveynlik stilleriyle ilişkilidir.

Tam çalışma biraz karmaşık olsa da, sonuçlar oldukça basitti. Dahil ettiğimiz üç farklı ebeveynlik stilinde, Karanlık 3lü’nün her bir yönünün en az bir alt optimal (yetkili olmayan) ebeveynlik stiliyle ilişkili olduğunu bulduk. Ve Karanlık 3lü’nün özelliklerden hiçbiri, yetkili ebeveynlik ile ilişkilendirilmedi.

Başka bir deyişle, kişiliği Karanlık Üçlü tarafından işaretlenen ebeveynler, sert, otoriter ebeveynlik, aşırı müsamahakar ebeveynlik ve düpedüz ihmalkar ebeveynlik kombinasyonunu gösterme eğilimindedir. Kısacası, Karanlık Üçlü özelliklerine sahip ebeveynler, çeşitli nedenlerle, psikolojide onlarca yıl süren araştırmalara dayanarak, dünya çapında pek çok çocuğun gelişimi ve davranışı üzerinde muhtemelen her türlü etkiye sahip olan yetersiz ebeveynlik gösterebilirler. (Psychology Turkey: Yukarıdaki 4 kategoriden 1.si yetkili ebeveynlik diğerleri yetkili olmayan ebeveynlik kategorileridir.)

Sonuç Olarak;

Narsisizm, Makyavelizm ve Psikopati de dahil olmak üzere kişiliğin Karanlık Üçlüsü’nün her türlü sosyal davranış ve sonuç üzerinde her yerde hazır ve nazır etkileri olduğu gösterilmiştir.

Burada sunulan çalışma (Geher ve diğerleri, 2020), Karanlık 3lü’nün ebeveynlik alanında nasıl oynadığını ilk keşfedenler arasındadır. Doğrulanmış bir dizi önlem ve 250’den fazla gerçek ebeveynden oluşan bir örneklem kullanarak bulgularımız apaçıktır: Karanlık 3lü eğilimleri gösteren ebeveynler, yetkili olmayan ebeveynlik tarzlarının tümünü kullanıyor gibi görünüyor. Bu bulgular, Karanlık 3lü’nün insan deneyimindeki erişiminin, davranış bilimcilerinin daha önce düşündüklerinden bile daha fazla uzandığını gösteriyor.

Referanslar

Baumrind, D. (1967). Child care practices anteceding three patterns of preschool behavior. Genetic Psychology Monographs, 75, 43-88

Geher, G. Di Santo, J. M., Planke, J., Durso, G., Goldstein, A., Akhmadi, F., Griffin, M., Primavera, N., Rausch, Z., Rodriguez, K., Thomson, G., Weintraub, J. (2020). Dark Parenting: Parents Who Score as High in the Dark Triad Demonstrate Non-Authoritative Parenting Styles. EvoS Journal: The Journal of the Evolutionary Studies Consortium. EvoS Journal: The Journal of the Evolutionary Studies Consortium, 11, Sp. Iss (1), 116-143.

Geher, G., Rolon, V., Holler, R., Baroni, A., Gleason, M., Nitza, E., Sullivan, G., Thomson, G., & Di Santo, J. M. (2019). You’re dead to me! The evolutionary psychology of social estrangements and social transgressions. Current Psychology. doi: 10.1007/s12144-019-00381-z

Ruel, M. et al. (2021). Why should I help you? The evolutionary psychology of betrayal and helping. Presentation given at annual Darwin Day event. State University of New York at New Paltz.

Schmitt, D. P., …. Geher, G., … Hearns, K. et al. (2017). Narcissism and the Strategic Pursuit of Short-Term Mating: Universal Links across 11 World Regions of the International Sexuality Description Project-2. Psychological Topics, 26 (1), 89-137.

YAZAR

Glenn Geher

Glenn Geher

HAKKINDA

Ph.D. New Paltz’daki ‘State University of New York’ (SUNY) üniversitesinde psikoloji profesörüdür. Kampüsün Evrimsel Çalışmalar (EvoS) programının kurucu direktörüdür. Kendisine bu yazıyı bizimle paylaştığı için teşekkür ederim. Yazının orjinaline,dark-parenting-styles  sitesinden, Glenn Geher hakkında daha fazla bilgiye ulaşmak için ise kendisinin sosyal medya hesaplarından ulaşabilirsiniz twitter.com/glenngeher & facebook.com/GlennGeherPsychologyTodayBlog

YAYINLANMA TARİHİ

  05 Haziran 2021